Aspartaam: veilig of vergif? Lees hier waarom wij geen aspartaam gebruiken in onze shakes

Aspartaam is een kunstmatige zoetstof die 160 tot 200 maal zoeter is dan suiker. De zoetstof bevat relatief weinig calorieën en is daarom een veelgebruikte zoetstof in light frisdranken en vruchtensappen, 0% suiker zuivelproducten, tafelzoetjes en suikervrij snoepgoed.

Tegenwoordig bevatten meer dan 6000 voedingsmiddelen aspartaam. Op voedselverpakkingen wordt aspartaam aangegeven met het E-nummer E951. Bekende merknamen zijn Canderel, Natrena, NutraSweet, Equal en Spoonfull.

Over aspartaam is in de loop der jaren veel geschreven en dat is niet zonder reden. Steeds meer onderzoeken wijzen uit dat het nuttigen van aspartaam zeer schadelijk kan zijn voor de gezondheid.

Deze onderzoeksresultaten worden gebagatelliseerd door – of in opdracht van – voedselfabrikanten, die vanzelfsprekend belang hebben bij de verkoop van hun product.

Dit artikel is bedoeld om bewustwording te creëren voor de negatieve effecten die aspartaam kan hebben op het lichaam.

Na het lezen van dit artikel weet je:

  • wat aspartaam is;
  • hoe schadelijk aspartaam is voor je fysieke en mentale gezondheid;
  • welke lichamelijke en mentale klachten kunnen ontstaan door het nuttigen van aspartaam;
  • hoe aspartaam ervoor zorgt dat je niet afvalt, maar juist zult bijkomen in gewicht;
  • hoe je gezonder kunt leven door aspartaam zoveel mogelijk uit je voeding te schrappen.

Wat is aspartaam?

Aspartaam is een kunstmatige zoetstof. Dat wil zeggen dat het een chemisch vervaardigd product is dat niet in de natuur voorkomt. De zoetstof is ongeveer 200 keer zoeter dan suiker en heeft een lage calorische waarde. Dat maakt het product erg interessant voor de light industrie.

Aspartaam is in de jaren 60 ontdekt door James Schlatter, destijds scheikundige bij G.D. Searle Company in de Amerikaanse staat Illinois. Schlatter was bezig met de ontwikkeling van een maagzuurremmer toen hij per ongeluk een onbekende vloeistof over zijn hand morste. Toen Schlatter een stuk papier wilde oppakken likte hij even aan zijn vinger en ontdekte per toeval de zoete smaak van aspartaam [1].

Aspartaam onder de loep

Aspartaam wordt na consumptie niet rechtstreeks in het bloed opgenomen, maar valt uiteen in drie stoffen:

  • Fenylalanine
  • Asparaginezuur
  • Methanol

Fenylalanine en asparaginezuur

Fenylalanine en asparaginezuur zijn aminozuren die ook voorkomen in eiwitrijke voeding zoals vis, vlees en eieren. Omdat deze stoffen in natuurlijke voeding voorkomen, zou je denken dat deze stoffen geen schadelijk effect kunnen hebben op het lichaam. Dit argument wordt ook vaak gebruikt door onderzoekers die beweren dat aspartaam niet schadelijk is.

Deze visie is echter iets te kort door de bocht. De samenstelling van fenylalanine en asparaginezuur in aspartaam is namelijk anders dan in natuurlijke producten. Het aminozuurprofiel in natuurlijke eiwitrijke voeding bestaat voor ongeveer 5% uit asparaginezuur en fenylalanine. Deze hoeveelheid kan het lichaam prima verwerken. Aspartaam is echter voor 50% opgebouwd uit fenylalanine en voor 40% uit asparaginezuur. De hoge dosering fenylalanine maakt aspartaam een neurotoxine: een schadelijke stof voor de hersenen [2].

Methanol

Zoals je hebt kunnen lezen bestaat aspartaam voor 50% uit fenylalanine en voor 40 % uit asparaginezuur. De resterende 10 % betreft de stof methanol [4]. Methanol is een giftige stof die bij inname van een hogere dosering blindheid kan veroorzaken.

Methanol zit onder meer in spiritus en sigarettenrook. Bij hoge dosering kan methanol zelfs dodelijk zijn. Methanol wordt in de lever (door oxidatie) omgezet in de neurotoxine formaldehyde: een kankerverwekkende stof [3] [12].

Voedingscentrum: “aspartaam is veilig” [5]

Het voedingscentrum stelt dat aspartaam veilig is zolang het gebruik onder de aanbevolen dagelijkse inname (ADI) blijft. De Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) heeft die ADI vastgesteld op 40 milligram per kilogram lichaamsgewicht. Deze richtlijn geldt zowel voor kinderen, bejaarden, als voor zwangere vrouwen. Een opmerkelijke richtlijn wanneer je voor ogen houdt dat aspartaam neurotoxische stoffen bevat.

Er zijn al tientallen onderzoeken uitgevoerd, veelal op muizen en ratten. De resultaten van die onderzoeken liegen er niet om: aspartaam is een giftige stof.

Hoewel het menselijk lichaam anders kan reageren op toxische stoffen, geven de onderzoeken die uitgevoerd zijn op muizen en ratten ons belangrijke informatie over de effecten van aspartaam op lichaamscellen, de hersenen en het hart.

Dit gebeurt er in je lichaam als je aspartaam consumeert

Vanaf het moment dat aspartaam in Amerika door de FDA (Food and Drug Administration) werd ingevoerd, kwamen er meldingen binnen over lichamelijke klachten na het nuttigen van aspartaam. In de periode van 1982 tot 1995 zijn in Amerika maar liefst 7.500 meldingen geregistreerd van lichamelijke klachten na het consumeren van aspartaam [6].

Dit is slechts het topje van de ijsberg, aangezien de ervaren klachten vrijwel nooit officieel worden gemeld.

Bijwerkingen van aspartaamconsumptie; korte termijn

De lijst met ervaren bijwerkingen van aspartaamconsumptie is zeer uitgebreid. De meest voorkomende klachten zijn:

  • afnemend gezichtsvermogen/ troebel zien [6];
  • oorsuizen (tinnitus) [6];
  • hoofdpijn [4] [6] [7];
  • migraine [8];
  • duizeligheid [6];
  • beroerte [4] [9];
  • verwardheid/ geheugenverlies [6];
  • gejaagdheid [7];
  • vermoeidheid [6] [7];
  • depressie [6] [7];
  • angstaanvallen [6] [7];
  • prikkelbaarheid [6] [7];
  • slapenloosheid; [4] [6] [7];
  • maag- en darmproblemen [6] [14];
  • huidproblemen/ allergische reacties [6];
  • menstruatieproblemen [6].

Kankerverwekkend

Naar de kankerverwekkende eigenschappen van aspartaam is veel onderzoek gedaan. Deze onderzoeken zijn uitgevoerd op ratten [10] [11] en muizen [12].

Een Italiaans onderzoek uit 2005 toonde het verband aan tussen aspartaamconsumptie en de ontwikkeling van lymfomen en leukemie bij ratten. De conclusie van dit onderzoek was dat de kans op ontwikkeling van lymfomen en leukemie maar liefst 62% groter was bij de groep ratten die dagelijks 80% van de ADI voor mensen toegediend kreeg, in verhouding tot de groep ratten die geen aspartaam toegediend kreeg [10].

In 2010 werd eenzelfde onderzoek uitgevoerd op muizen. Dit onderzoek wees uit dat het in aspartaam voorkomende bestanddeel methanol, dat in het lichaam wordt omgezet in de giftige stof formaldehyde, verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van leverkanker en longkanker bij mannelijke muizen die al in de baarmoeder werden blootgesteld aan aspartaam [12].

Samengevat: Aspartaamconsumptie vergroot de kans op kanker bij ratten met 62%. De kans op lever- en longkanker was groter bij muizen die al in de prenatale fase werden blootgesteld aan aspartaam.

Beïnvloedt het centrale zenuwstelsel

De hersenen, die onderdeel zijn van het centrale zenuwstelsel, worden normaliter goed beschermd tegen schadelijke stoffen dankzij de zogenaamde bloed-hersenbarrière. Deze barrière kan worden gezien als een poortwachter die selectief noodzakelijke stoffen tot de hersenen toelaat en de schadelijke stoffen toegang weigert.

Aspartaam bevat echter de neurotoxines methanol en fenylalanine. Neurotoxines worden niet tegengehouden door de bloed-hersenbarrière. Het gevolg daarvan is dat stoffen zoals fenylalanine, methanol en formaldehyde toegang hebben tot de meest kwetsbare gedeeltes van de hersenen.

In 2008 verscheen een uitgebreid artikel in het European Journal of Clinical Nutrition over een onderzoek naar de schadelijke effecten van aspartaamconsumptie op het centraal zenuwstelsel. De resultaten uit dit onderzoek liegen er niet om [4].

Vernietigt celwanden

Uit het aangehaalde onderzoek uit 2008 komt onder meer naar voren dat aspartaam celwanden aantast en uiteindelijk zelfs vernietigt. Het gevolg daarvan is dat schadelijke stoffen nog gemakkelijker de bloed-hersenbarrière kunnen doordringen, waardoor meer hersenschade kan ontstaan;

Hersencellen sterven af

Aspartaam is een excitotoxine die ervoor zorgt dat zenuwcellen (waaronder hersencellen) abnormaal vaak vuren. De gevolgen van dit proces kunnen verstrekkend zijn. In 1997 schreef de neuroloog R. Blaylock het boek Excitotoxins, The taste that kills. Blaylock omschrijft in zijn boek welk effect excitotoxines op het lichaam kunnen hebben. Een excitotoxine zorgt ervoor dat een hersencel snel overprikkeld raakt, waardoor deze uiteindelijk zal afsterven. Aandoeningen zoals ADHD, Parkinson, epilepsie en hersentumoren kunnen daarvan het gevolg zijn [13].

Hormonale onbalans

Onderzoek wees uit dat aspartaamconsumptie de hormoonhuishouding verstoort. De stof fenylalanine zorgt er indirect voor dat de aanwezigheid van dopamine, tyrosine, serotonine, adrenaline en norepinephrine in de hersenen afneemt. Dopamine is het “gelukshormoon”. De kans op de ontwikkeling van een stemmingsstoornis neemt hierdoor toe.

Diabetes

Een recente studie uit 2014 toont aan dat aspartaamconsumptie de suikerstofwisseling aantast, waardoor diabetes type 2 kan ontstaan. Bekend is dat de inname van suiker de bloedsuikerspiegel snel laat stijgen. Uit recent onderzoek blijkt nu dat aspartaam zelfs nog een hogere bloedsuikerwaarde in het bloed veroorzaakt dan suiker. Het veelvuldig nuttigen van aspartaam kan daarom leiden tot glucose-intolerantie en uiteindelijk diabetes type 2 [14].

Hart- en vaatziekten

Amerikaanse onderzoekers zijn tien jaar lang bezig geweest met een grootschalig onderzoek naar het verband tussen hartaandoeningen en aspartaamconsumptie. Aan dit onderzoek deden maar liefst 60.000 vrouwen mee. In 2014 zijn de onderzoeksresultaten gepubliceerd. De conclusie die de onderzoekers uit dit onderzoek trekken is dat de kans op een hartaandoening met meer dan 30% toeneemt bij een dagelijkse consumptie van twee glazen aspartaamhoudende frisdrank [15].

Aspartaam voorkomt dat je afvalt

Aspartaam ontleent zijn bestaansrecht hoofdzakelijk aan het feit dat het nauwelijks calorieën bevat, maar toch een zoete smaak heeft. Ten onrechte wordt gedacht dat je door aspartaamconsumptie zult afvallen [16].

Zoet = suikerpiek = meer zoet

De zoete smaak van aspartaam veroorzaakt namelijk dezelfde reactie in onze hersenen als de zoete smaak van suiker. Wanneer we suiker eten geven onze hersenen een signaal af dat er een zoete stof binnenkomt.

Het lichaam maakt als reactie daarop insuline aan om de suikers af te voeren naar de spieren en de lever. Precies hetzelfde gebeurt wanneer we aspartaam nuttigen [17][19]. Het enige verschil met suiker is dat het lichaam denkt energie binnen te krijgen, maar in werkelijkheid weinig tot geen energie binnenkrijgt. Het lichaam gaat dan vragen om snelle energie: suikers! [18]

Voorkomen is beter dan genezen

Ondanks onderzoeksresultaten die er niet om liegen, wordt aspartaam door de voedsel- en warenautoriteiten in Amerika (FDA) en Europa (EFSA) als veilig bestempeld voor menselijke consumptie.

Onderzoeksresultaten uit diverse studies hebben aangetoond hoe schadelijk aspartaam is. Die onderzoeksresultaten worden meestal van tafel geveegd met het argument dat die studies niet volgens de geldende richtlijnen zijn uitgevoerd.

Een argument dat in mijn ogen verre van geruststellend is. Mijn advies is in dit geval: voorkomen is beter dan genezen! Bovendien dient het nuttigen van aspartaam ook geen enkel doel tijdens het afvallen. Onderzoeken tonen aan dat het eten of drinken van light producten die aspartaam bevatten niet zal helpen bij het afvallen. Sterker nog, de kans is groot dat je door aspartaamconsumptie zult bijkomen (omdat je eetlust stijgt).

Lees het etiket op de verpakking

Aspartaam zit tegenwoordig in duizenden producten. Niet alleen in voedingsmiddelen, maar ook in medicatie zit vaak aspartaam. Wees vooral alert op teksten als “light”, “zonder suiker” en “0% suiker”.

Je kan het consumeren van aspartaam vermijden of sterk beperken door goed op het etiket van het product te kijken. Aspartaam wordt meestal aangeduid met het E-nummer E951. Ook wanneer er op de verpakking “ bevat een bron van fenylalanine” staat, betekent dit dat het product aspartaam bevat.

Je doet er verstandig aan om een product dat aspartaam bevat niet in huis te halen. Op die manier voorkom je dat je in de verleiding komt om alsnog ongezond te eten.

Bovendien bestaan er voldoende alternatieve producten die gezond zijn en evengoed een zoete smaak hebben. Denk bijvoorbeeld aan:

  • kaneel;
  • verse vanille;
  • biologische honing;
  • ahornsiroop;
  • stevia;
  • kokosbloesemsuiker;
  • dadelstroop;
  • rijststroop; of
  • moutstroop.

2 Reacties
  • Rita

    29 oktober 2016 at 18:24 Beantwoorden

    Ik maak me toch zorgen nu, ik ben diabetespatiënt en gebruik al jaren aspartaan om dat ik dan geen suiker hoef in mijn koffie bijvoorbeeld. Welk product kan ik dan beter gebruiken?

    Bedankt voor dit artikel.

    • Pepijn

      9 december 2016 at 17:26 Beantwoorden

      Je kunt het beste geen van beide gebruiken, geen suiker en geen aspartaam. Probeer je koffie zonder suiker te drinken. In gerechten en maaltijden kan je het beste fruit gebruiken om er een zoete smaak aan te geven.

Laat een reactie achter