Antioxidanten zijn de laatste jaren razend populair onder mensen die graag gezond eten.
In dit artikel lees je alles over de functie van antioxidanten en hoe je er voldoende van binnenkrijgt.
Dit artikel in het kort:
- “Antioxidanten” is een verzamelnaam voor bepaalde vitamines, mineralen en andere voedingsstoffen.
- Antioxidanten helpen je lichaam zichzelf te beschermen tegen vrije radicalen.
- Je krijgt antioxidanten binnen via (plantaardige) voeding.
Wat zijn antioxidanten?
“Antioxidanten” is een verzamelnaam voor een bepaald soort vitamines, mineralen en andere (voedings-)stoffen.
Ze zijn belangrijk voor je gezondheid, omdat ze helpen je cellen te beschermen tegen vrije radicalen [1].
Hieronder lees je meer over vrije radicalen.
Er zijn veel verschillende soorten antioxidanten. Elke variant heeft zijn eigen, specifieke eigenschappen.
Voorbeelden van antioxidanten zijn de vitamines C en E, selenium en bèta-caroteen. Je lichaam maakt zelf ook antioxidanten aan. De belangrijkste is glutathion.
In het kort: Antioxidanten beschermen je cellen tegen schade door vrije radicalen. Je haalt ze uit voeding en je lichaam maakt zelf antioxidanten aan.
Voeding met antioxidanten
Antioxidanten zitten in allerlei soorten groenten, fruit, noten en kruiden.
Vooral felle en diepgekleurde voeding bevat veel antioxidanten. De antioxidanten zorgen namelijk voor die kleuren.
Tip: Een ezelsbruggetje om een goede variatie aan antioxidanten binnen te krijgen, is om volgens de kleuren van de regenboog te eten.
Een voedingspatroon dat rijk is aan diverse soorten groente en fruit is heel gezond. Dat komt onder meer door al die verschillende antioxidanten die je dan binnenkrijgt [8].
Er zijn essentiële antioxidanten (zoals vitamine C en E), maar ook niet-essentiële antioxidanten (zoals flavonoïden). Beiden kunnen je gezondheid ondersteunen.
Vlees- en visproducten bevatten ook antioxidanten, maar in mindere mate dan groente en fruit [11,12].
In het kort: Antioxidanten zitten voornamelijk in felgekleurde, plantaardige voedingsmiddelen.
25 voedingsmiddelen met veel antioxidanten
Waar zitten antioxidanten in? Plantaardige voeding is de beste bron van antioxidanten, en dan met name kleurrijke groente en fruit.
Hieronder noemen we 25 gezonde voedingsmiddelen die rijk zijn aan antioxidanten.
1. Donkere chocolade
Goed nieuws voor chocoladeliefhebbers: pure chocolade is hartstikke goed voor je!
Het is onder andere rijk aan mineralen en antioxidanten [13].
2. Pecannoten
Pecannoten zijn een goede bron van gezonde vetten en mineralen én bevatten veel antioxidanten [14,15]
3. Blauwe bessen
Blauwe bessen barsten van de voedingsstoffen en antioxidanten [16].
Waarschijnlijk is het de meest antioxidant-rijke fruitsoort [17].
4. Aardbeien
Aardbeien zijn een rijke bron van vitamine C en andere antioxidanten [18].
Hun rode kleur hebben ze te danken aan de antioxidanten genaamd anthocyanen. Hoe hoger het anthocyaangehalte, hoe helderder de kleur van de aardbeien [19].
5. Artisjokken
Artisjokken zijn rijk aan voedingsvezels, mineralen en antioxidanten [21].
Ze zijn een bron van het antioxidant chlorogeenzuur.
6. Gojibessen
Deze bessen worden vanwege hun gezondheidsvoordelen al meer dan 2000 jaar gebruikt in de oeroude Chinese tradities [24].
Ze staan bekend als superfood, omdat ze rijk zijn aan vitamines, mineralen en antioxidanten [25,26].
Gojibessen bevatten antioxidanten genaamd Lycium barbarum-polysacchariden.
7. Frambozen
Frambozen zijn rijk aan voedingsvezels, vitamine C, mangaan en antioxidanten [29].
Net als aardbeien bevatten frambozen anthocyanen
8. Boerenkool
Boerenkool staat bekend als superfood.
Het is een van de meest voedzame groenten ter wereld. Boerenkool is rijk aan diverse vitamines en antioxidanten [32,33].
9. Rode kool
Rode kool is rijk aan vitamine A, C en K en heeft een hoog antioxidant-gehalte [34].
Net als aardbeien en frambozen bevat rode kool anthocyanen.
10. Bonen
Bonen zijn een van de beste plantaardige bronnen van antioxidanten [39].
Sommige bonen bevatten een antioxidant genaamd kaempferol [40,41].
11. Bieten
Rode bieten zijn een geweldige bron van vezels, kalium, ijzer, foliumzuur en antioxidanten [42].
Ze bevatten antioxidanten die betalaïnen worden genoemd [43,44].
12. Spinazie
Spinazie zit boordevol vitamines, mineralen en antioxidanten [45].
Het bevat onder andere de antioxidanten luteïne en zeaxanthine [45,47].
13. Wortels
Wortels zitten barstensvol vitamines, mineralen en antioxidanten.
De oranje kleur komt van antioxidanten genaamd carotenoïden.
Daarnaast bevatten wortels bètacaroteen, ook wel protovitamine A genoemd.
14. Appels
Appels bevatten een zeer hoog gehalte aan antioxidanten [49].
De schil bevat de helft van de vezels en veel van de polyfenolen.
Tip: Schil wortels en appels niet! Veel van de voedingsstoffen en vezels zitten namelijk in de huid ervan.
15. Komkommer
Komkommer bevat verschillende antioxidanten, waaronder vitamine C, bètacaroteen en mangaan.
Ook is komkommer rijk aan flavonoïden en lignanen, die celbeschermende eigenschappen hebben.
16. Granaatappel
Hoewel ze minder gangbaar zijn dan bijvoorbeeld appels, zijn granaatappels een van de gezondste vruchten die je kunt eten.
Ze zitten boordevol antioxidanten en flavonoïden, waarvan er veel in de schil en het witte merg zitten.
17. Pruimen
Pruimen zijn rijk aan antioxidanten, en dan met name polyfenol-antioxidanten [50].
18. Walnoten
Walnoten zijn supergezond. Onderzoek laat zelfs zien dat walnoten een rol kunnen spelen bij het ondersteunen van je geheugen [51].
De noten barsten van de polyfenolen. Polyfenolen werken samen met antioxidanten om oxidatieve stress te voorkomen [52].
19. Aubergines
Deze paarse supergroente is rijk aan vitamines, mineralen en een groot aantal antioxidanten.
Net als onder andere frambozen en aardbeien bevatten aubergines anthocyanen. Deze stofjes hebben antioxidatieve eigenschappen, waarmee ze je cellen helpen beschermen tegen beschadiging [53].
20. Groene thee
Groene thee is rijk aan catechinen. Deze stofjes werken als een krachtige antioxidant [54].
21. Asperges
Asperges zijn rijk aan antioxidanten, waaronder vitamines E en C, glutathion, flavonoïden en polyfenolen [57].
De paarse variant bevat de meeste antioxidanten.
22. Gember
Gember is rijk aan allerlei voedingsstoffen en bio-actieve stoffen die je gezondheid ondersteunen.
Het kruid bevat gingerol, wat voor de anti-oxidatieve eigenschappen van gember zorgt [58,59].
23. Kurkuma
Kurkuma wordt al duizenden jaren gebruikt vanwege de bijzondere eigenschappen van het kruid.
De stof curcumine zorgt voor de gezondheidsvoordelen die kurkuma biedt.
24. Bleekselderij
Bleekselderij is rijk aan vitamines, mineralen, enzymen en antioxidanten.
Zowel de stengels als de groene bladeren en zaden van bleekselderij zijn gezond.
25. Kruidnagel
Kruidnagel wordt al eeuwen gebruikt vanwege de gezondheidsvoordelen die het kruid heeft.
In een lijst met de top 100 van rijkste bronnen van polyfenolen en antioxidanten, bevat kruidnagel de meeste antioxidanten [60].
Ook uit ander onderzoek blijkt dat kruidnagel het beste antioxidatieve kruid is [61].
In het kort: Allerlei (felgekleurde) groenten, fruit en kruiden zijn rijk aan antioxidanten en andere gezonde voedingsstoffen. Hierdoor bieden ze diverse gezondheidsvoordelen.
Welke antioxidanten zijn er?
Je lichaam beschikt over een heel leger aan antioxidanten.
Een groot deel hiervan maakt je lichaam zelf aan, dat zijn enzymatische antioxidanten.
De antioxidanten die je uit voeding haalt zijn niet-enzymatische antioxidanten.
Vaak zijn dit natuurlijke bestanddelen van planten. Ze geven kleur aan groenten en fruit.
Voorbeelden van antioxidanten:
- Carotenoïden (in wortels)
- Lycopeen (in tomaten)
- Luteïne (in maïs)
- Resveratol (in druiven en rode wijn)
- Isoflavonen (in rode klaver)
- Catechines (in groene thee en chocola)
In het kort: Je lichaam maakt zelf antioxidanten aan en daarnaast haal je antioxidanten uit je voeding. Vaak zijn dit de natuurlijke bestanddelen die groente en fruit ook hun felle kleur geven.
Is een antioxidanten supplement een goed idee?
Antioxidanten in voeding werken beter dan in supplementen [66].
Dat komt doordat voedingstoffen samenwerken en elkaar nodig hebben.
Als je slechts één of twee voedingsstoffen neemt, heeft dat niet dezelfde gunstige effecten als de verzameling voedingsstoffen die vaak samen in voeding voorkomt.
De beste strategie om ervoor te zorgen dat je voldoende antioxidanten binnenkrijgt, is dus om een gezond en gevarieerd voedingspatroon te eten dat veel groente en fruit bevat [67].
Natuurlijk kun je wel kiezen voor Nutribites Green Juice. Dit groene sapje is gemaakt van 31 soorten supergezonde groente, fruit en superfoods, waaronder spinazie, appel, spirulina, granaatappel, tarwegras en probiotica. Een gezonde, makkelijke én lekkere manier om dagelijks voldoende groente en fruit binnen te krijgen!
In het kort: De beste manier om voldoende antioxidanten binnen te krijgen is door een gezond voedingspatroon te volgen dat rijk is aan groente en fruit.
Wat zijn vrije radicalen?
Vrije radicalen zijn een soort bijproducten in je lichaam. Het zijn verbindingen van moleculen, die instabiel zijn geworden.
Je vormt voortdurend vrije radicalen in je lichaam. Gelukkig krijg je via je voeding meestal ook veel antioxidanten binnen. Zonder deze antioxidanten zouden vrije radicalen ‘vrij spel’ hebben in je lichaam.
Hoe ontstaan vrije radicalen?
Je lichaam vormt zelf vrije radicalen. Ook kunnen vrije radicalen ontstaan door schadelijke invloeden van buitenaf.
Je lichaam vormt ze tijdens stofwisselingsprocessen, bijvoorbeeld na het sporten.
Vrije radicalen kunnen van buitenaf komen, door bijvoorbeeld:
- Blootstelling aan straling (zon, röntgenstraling)
- Milieuvervuiling
- Roken
- Ongezonde voeding
- Alcoholgebruik
- Stresssituaties
In het kort: Vrije radicalen worden door je lichaam gevormd en door schadelijke invloeden van buitenaf.
Samenvatting
“Antioxidanten” is een verzamelnaam voor bepaalde vitamines, mineralen en andere (voedings-)stoffen.
Je lichaam maakt zelf antioxidanten aan en je haalt ze uit voeding.
Vooral groenten en fruit zijn rijk aan antioxidanten.
Als je een gezond en gevarieerd voedingspatroon volgt, krijg je voldoende antioxidanten binnen en is het niet nodig om een supplement te nemen.
[1] Stone, W. L. et al. (2023). Biochemistry, Antioxidants. Geraadpleegd via: Statpearls.
[2] Tan, B. L., et al. (2018). Antioxidant and oxidative stress: a mutual interplay in age-related diseases. Frontiers in Pharmacology, 9, 1162, doi: 10.3389/fphar.2018.01162.
[3] Uttara, B., et al. (2009). Oxidative stress and neurodegenerative diseases: a review of upstream and downstream antioxidant therapeutic options. Current Neuropharmacology, 7(1), 65-74, doi: 10.2174/157015909787602823.
[4] Lee, K. H., et al. (2020). Neuroprotective effect of antioxidants in the brain. International Journal of Molecular Sciences, 21(19), 7152, doi: 10.3390/ijms21197152.
[5] Toth, P. T., & Taylor, M. (2020). The role of oxidative stress in the cardiovascular system: A review of the literature. Frontiers in Physiology, 11, 694, doi: 10.3389/fphys.2020.00694
[6] Age-Related Eye Disease Study Research Group (2001). A randomized, placebo-controlled, clinical trial of high-dose supplementation with vitamins C and E and beta carotene for age-related cataract and vision loss: AREDS report no. 9. Archives of Ophthalmology, 119(10), 1439-1452, doi: 10.1001/archopht.119.10.1439.
[7] The Age-Related Eye Disease Study 2 (AREDS2) Research Group (2014). Secondary Analyses of the Effects of Lutein/Zeaxanthin on Age-Related Macular Degeneration Progression: AREDS2 Report No. 3. JAMA Ophthalmol, 132(2), 142-149, doi: 10.1001/jamaophthalmol.2013.7376.
[8] Dragsted, L. O., et al. (2004). The 6-a-day study: effects of fruit and vegetables on markers of oxidative stress and antioxidative defense in healthy nonsmokers. The American Journal of Clinical Nutrition, 79(6), 1060-1072, doi: 10.1093/ajcn/79.6.1060.
[9] Svilaas, A., et al. (2004). Intakes of antioxidants in coffee, wine, and vegetables are correlated with plasma carotenoids in humans. The Journal of Nutrition, 134(3), 562-567, doi: 10.1093/jn/134.3.562.
[10] Pulido, R., et al. (2003). Contribution of beverages to the intake of lipophilic and hydrophilic antioxidants in the Spanish diet. European Journal of Clinical Nutrition, 57(10), 1275-1282, doi: 10.1038/sj.ejcn.1601685.
[11] Serpen, A., et al. (2012). Total antioxidant capacities of raw and cooked meats. Meat Science, 90(1), 60-65, doi: 10.1016/j.meatsci.2011.05.027.
[12] Najafian, L., et al. (2012). A review of fish-derived antioxidant and antimicrobial peptides: their production, assessment, and applications. Peptides, 33(1), 178-185, doi: 10.1016/j.peptides.2011.11.013.
[13] U.S. Department of Agriculture. (2019). Chocolate, dark, 70-85% cacao solids. Geraadpleegd via: V.S. Ministerie van Landbouw
[14] Feng, G., et al. (2020). The complete chloroplast genome sequence of Carya illinoinensis cv. wichita and its phylogenetic analysis. Mitochondrial DNA. Part B, Resources, 5(3), 2235-2236, doi: 10.1080/23802359.2020.1768925.
[15] U.S. Department of Agriculture. (2019). Nuts, pecans. Geraadpleegd via: V.S. Ministerie van Landbouw.
[16] U.S. Department of Agriculture. (2019). Blueberries, raw. Geraadpleegd via: V.S. Ministerie van Landbouw.
[17] Skrovankova, S., et al. (2015). Bioactive compounds and antioxidant activity in different types of berries. International Journal of Molecular Sciences, 16(10), 24673-24706, doi: 10.3390/ijms161024673.
[18] U.S. Department of Agriculture. (2019). Strawberries, raw. Geraadpleegd via: V.S. Ministerie van Landbouw.
[19] Taghavi, T., et al. (2022). Total anthocyanin content of strawberry and the profile changes by extraction methods and sample processing. Foods (Basel, Switzerland), 11(8), 1072, doi: 10.3390/foods11081072.
[20] Xu, L., et al. (2021). Anthocyanins, anthocyanin-rich berries, and cardiovascular risks: systematic review and meta-analysis of 44 randomized controlled trials and 15 prospective cohort studies. Frontiers in Nutrition, 8, 747884, doi: 10.3389/fnut.2021.747884.
[21] U.S. Department of Agriculture. (2019). Artichokes, (globe or french), cooked, boiled, drained, without salt. Geraadpleegd via: V.S. Ministerie van Landbouw.
[22] D’Antuono, I., et al. (2015). Polyphenols from artichoke heads (Cynara cardunculus (L.) subsp. scolymus Hayek): in vitro bio-accessibility, intestinal uptake and bioavailability. Food & Function, 6(4), 1268-1277, doi: 10.1039/c5fo00137d.
[23] Tajik, N., et al. (2017). The potential effects of chlorogenic acid, the main phenolic components in coffee, on health: a comprehensive review of the literature. European Journal of Nutrition, 56(7), 2215-2244, doi: 10.1007/s00394-017-1379-1.
[24] Ilić, T., et al. (2020). Chemical characterization, antioxidant and antimicrobial properties of goji berries cultivated in Serbia. Foods (Basel, Switzerland), 9(11), 1614, doi: 10.3390/foods9111614.
[25] Ma, Z. F., et al. (2019). Goji berries as a potential natural antioxidant medicine: an insight into their molecular mechanisms of action. Oxidative Medicine and Cellular Longevity, 2019, 2437397, doi: 10.1155/2019/2437397.
[26] U.S. Department of Agriculture. (2019). Goji berries, dried. Geraadpleegd via V.S. Ministerie van Landbouw.
[27] Vidović, B. B., et al. (2022). Health benefits and applications of goji berries in functional food products development: a review. Antioxidants (Basel, Switzerland), 11(2), 248, doi: 10.3390/antiox11020248.
[28] Xiong, L., et al. (2021). Goji berry (Lycium spp.) extracts exhibit antiproliferative activity via modulating cell cycle arrest, cell apoptosis, and the p53 signaling pathway. Food & Function, 12(14), 6513-6525, doi: 10.1039/D1FO01105G.
[29] U.S. Department of Agriculture. (2019). Raspberries, raw. Geraadpleegd via: V.S. Ministerie van Landbouw.
[30] Noratto, G., et al. (2016). Red raspberry decreases heart biomarkers of cardiac remodeling associated with oxidative and inflammatory stress in obese diabetic db/db mice. Food & Function, 7(12), 4944-4955, doi: 10.1039/C6FO01330A.
[31] Burton-Freeman, B. M., Set al. (2016). Red raspberries and their bioactive polyphenols: cardiometabolic and neuronal health links. Advances in Nutrition (Bethesda, Md.), 7(1), 44-65, doi: 10.3945/an.115.009639.
[32] Carlsen, M. H., et al. (2010). The total antioxidant content of more than 3100 foods, beverages, spices, herbs and supplements used worldwide. Nutrition Journal, 9, 3, doi: 10.1186/1475-2891-9-3.
[33] U.S. Department of Agriculture. (2019) Kale, raw. Geraadpleegd via: V.S. Ministerie van Landbouw
[34] U.S. Department of Agriculture. (2019) Cabbage, red, raw. Geraadpleegd via: V.S. Ministerie van Landbouw.
[35] Speer, H., et al. (2020). Anthocyanins and human health-a focus on oxidative stress, inflammation and disease. Antioxidants (Basel, Switzerland), 9(5), 366, doi: 10.3390/antiox9050366.
[36] Lin, B. W., et al. (2017). Effects of anthocyanins on the prevention and treatment of cancer. British Journal of Pharmacology, 174(11), 1226-1243, doi: 10.1111/bph.13627.
[37] U.S. Department of Agriculture. (2019) Beans, black, mature seeds, cooked, boiled, without salt. Geraadpleegd via: V.S. Ministerie van Landbouw.
[38] Akbar, A., et al. (2023). High Fiber Diet. Geraadpleegd via: StatPearls.
[39] Carlsen, M. H., et al. (2010). The total antioxidant content of more than 3100 foods, beverages, spices, herbs and supplements used worldwide. Nutrition Journal, 9, 3, doi: 10.1186/1475-2891-9-3.
[40] Imran, M., et al. (2019). Kaempferol: a key emphasis to its anticancer potential. Molecules (Basel, Switzerland), 24(12), 2277, doi: 10.3390/molecules24122277.
[41] Alam, W., et al. (2020). kaempferol as a dietary anti-inflammatory agent: current therapeutic standing. molecules (Basel, Switzerland), 25(18), 4073, doi: 10.3390/molecules25184073.
[42] U.S. Department of Agriculture. (2019) Beets, raw. Geraadpleegd via: V.S. Ministerie van Landbouw.
[43] Madadi, E., et al. (2020). Therapeutic application of betalains: a review. Plants (Basel, Switzerland), 9(9), 1219, doi: 10.3390/plants9091219.
[44] GandÃa-Herrero, F., et al. (2016). Biological activities of plant pigments betalains. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 56(6), 937-945, doi: 10.1080/10408398.2012.740103.
[45] U.S. Department of Agriculture. (2019) Spinach, raw. Geraadpleegd via: V.S. Ministerie van Landbouw.
[47] Eisenhauer, B., et al. (2017). Lutein and zeaxanthin-food sources, bioavailability and dietary variety in age-related macular degeneration protection. Nutrients, 9(2), 120, doi: 10.3390/nu9020120.
[48] Watzl, B., et al. (2003). Supplementation of a low-carotenoid diet with tomato or carrot juice modulates immune functions in healthy men. Annals of Nutrition & Metabolism, 47(6), 255-261, doi: 10.1159/000072397.
[49] Boyer, J., et al. (2004). Apple phytochemicals and their health benefits. Nutrition Journal, 3, 5, doi: 10.1186/1475-2891-3-5.
[50] Rienks, J., et al. (2018). Polyphenol exposure and risk of type 2 diabetes: dose-response meta-analyses and systematic review of prospective cohort studies. The American Journal of Clinical Nutrition, 108(1), 49-61, doi: 10.1093/ajcn/nqy083.
[51] Bi, D., et al. (2016). Phytochemistry, bioactivity and potential impact on health of juglans: the original plant of walnut. Natural Product Communications, 11(6), 869-880, doi: 10.1177/1934578X1601100643.
[52] Sánchez-González, C., et al. (2017). Health benefits of walnut polyphenols: An exploration beyond their lipid profile. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 57(16), 3373-3383, doi: 10.1080/10408398.2015.1126218.
[53] Sadilova, E., et al. (2006). Anthocyanins, colour and antioxidant properties of eggplant (Solanum melongena L.) and violet pepper (Capsicum annuum L.) peel extracts. Zeitschrift fur Naturforschung. C, Journal of Biosciences, 61(7-8), 527-535, doi: 10.1515/znc-2006-7-810.
[54] Eng, Q. Y., et al. (2018). Molecular understanding of epigallocatechin gallate (EGCG) in cardiovascular and metabolic diseases. Journal of Ethnopharmacology, 210, 296-310, doi: 10.1016/j.jep.2017.08.035.
[55] Lu, Y., et al. (2004). Fluoride content in tea and its relationship with tea quality. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 52(14), 4472-4476, doi: 10.1016/j.jep.2017.08.035.
[56] Ryan, L., et al. (2010). Addition of whole, semiskimmed, and skimmed bovine milk reduces the total antioxidant capacity of black tea. Nutrition Research (New York, N.Y.), 30(1), 14-20, doi: 10.1016/j.nutres.2009.11.005.
[57] Rickman, J.C., et al. (2007). Nutritional comparison of fresh, frozen and canned fruits and vegetables. Part 1. Vitamins C and B and phenolic compounds. Journal of the Science of Food and Agriculture, doi: 10.1002/jsfa.2825.
[58] Wang, S., et al. (2014). Biological properties of 6-gingerol: a brief review. Natural Product Communications, 9(7), 1027-1030, doi: 10.1177/1934578X1400900736.
[59] Mashhadi, N. S., et al. (2013). Anti-oxidative and anti-inflammatory effects of ginger in health and physical activity: review of current evidence. International Journal of Preventive Medicine, 4(Suppl 1), S36-S42.
[60] Pérez-Jiménez, J., et al. (2010). Identification of the 100 richest dietary sources of polyphenols: an application of the Phenol-Explorer database. European Journal of Clinical Nutrition, 64 Suppl 3, S112-S120, doi: 10.1038/ejcn.2010.221.
[61] Spanish Foundation for Science and Technology. (2010). Cloves are the best natural antioxidant. Geraadpleegd via: FECYT.
[62] Nagpal, M., et al. (2013). Role of curcumin in systemic and oral health: An overview. Journal of Natural Science, Biology, and Medicine, 4(1), 3-7, doi: 10.4103/0976-9668.107253.
[63] Lucas, L., et al. (2011). Molecular mechanisms of inflammation. Anti-inflammatory benefits of virgin olive oil and the phenolic compound oleocanthal. Current Pharmaceutical Design, 17(8), 754-768, doi: 10.2174/138161211795428911.
[64] Halliwell B. (2000). The antioxidant paradox. Lancet (London, England), 355(9210), 1179-1180. Geraadpleegd via: The Lancet.
[65] Henkel, R., et al. (2019). The excessive use of antioxidant therapy: a possible cause of male infertility?. Andrologia, 51(1), doi: 10.1111/and.13162.
[66] Guarnieri, S., et al. (2007). Orange juice vs vitamin C: effect on hydrogen peroxide-induced DNA damage in mononuclear blood cells. The British Journal of Nutrition, 97(4), 639-643, doi: 10.1017/S0007114507657948.
[67] Dragsted, L. O., et al. (2004). The 6-a-day study: effects of fruit and vegetables on markers of oxidative stress and antioxidative defense in healthy nonsmokers. The American Journal of Clinical Nutrition, 79(6), 1060-1072, doi: 10.1093/ajcn/79.6.1060.
[68] Rahal, A., et al. (2014). Oxidative stress, prooxidants, and antioxidants: the interplay. BioMed Research International, 2014, 761264, doi: 10.1155/2014/761264.
[69] Hampton, M. B., et al. (1998). Inside the neutrophil phagosome: oxidants, myeloperoxidase, and bacterial killing. Blood, 92(9), 3007-3017, doi: 10.1182/blood.V92.9.3007.
[70] Ali, S. S., et al. (2020). Understanding oxidants and antioxidants: Classical team with new players. Journal of Food Biochemistry, 44(3), doi: 10.1111/jfbc.13145.
[71] Singh, A. K., et al. (2016). Free radicals hasten head and neck cancer risk: A study of total oxidant, total antioxidant, DNA damage, and histological grade. Journal of Postgraduate Medicine, 62(2), 96-101, doi: 10.4103/0022-3859.180555.
[72] Liguori, I., et al. (2018). Oxidative stress, aging, and diseases. Clinical Interventions in aging, 13, 757-772, doi: 10.2147/CIA.S158513.
Schrijf een reactieEr zijn nog geen reacties op dit artikel.
Geef als eerste een reactie!